ACONTECIMIENTOS DEL s. XVIII

diciembre 5, 2010


1700.- Testamento de Carlos II. Fin da dinastía dos Austrias na Monarquía hispánica

1707.- Decretos de Nova Planta de Aragón e Valencia.

1711.- Archiduque Carlos de Austria, Emperador de Alemaña (Carlos VI).

1713.- Tratado de Utrecht (Fin da Guerra de Sucesión en España)

1714.- Tratado de Rasttat.

1715.- Morte de Luís XIV

1716.- Decreto de Nova Planta de Cataluña. (Decreto de Nova Planta de Mallorca, 1715).

1719.- Batalla naval de Cabo Pessaro e caida en desgracia do abate Giulio Alberoni, ministro de Felipe V.

1724.- Luís I, fillo de Felipe V, rei de España.

1725.- Tratado de Viena, alianza hispanoaustríaca, asignado polo Barón de Ripperdá, ministro de Felipe V.

1727.- Sitio de Xibraltar.

1728.- Convenio do Pardo ou ratificación de Utrecht.

1733.- 1º Pacto de Familia no contexto da Guerra de Sucesión polaca (1733-38). José Patiño.

1739.- Carlos, fillo de Felipe V e Isabel Farnesio, rei de Nápoles como Carlos VII

1743.- 2º Pacto de Familia no contexto da Guerra de Sucesión austríaca (1743-48). José del Campillo.

1749.- Tratado de Aquisgrán. Felipe, fillo de Felipe V e Isabel Farnesio, duque de Parma.

1746.- Morte de Felipe V.

1750.- Tratado de Madrid, recuperación de Sacramento (Uruguai). Comenzo da Guerra Guaranítica.

1753.- Concordato coa Santa Sé.

1756.- Comenzo da Guerra dos Sete Anos

1759.- Morte de Fernando VI.

1761.- 3º Pacto de Familia.

1763.- Tratado de París. Fin da Guerra dos Sete Anos. Expansión británica en América e Asia a costa de Francia. Perdas españolas de Florida e Sacramento. Prusia gaña a Silesia a Austria.

1765.- Decreto de liberalización do comercio de cereais

1766.- Motín de Esquilache

1767.- Decreto de expulsión da Compañía de Xesús.

1774.- Luís XVI, rei de Francia. I Congreso de Filadelfia, comenzo do proceso de Independencia das 13 colonias inglesas en América.

1776.- Declaración de Independencia dos EUA (IICongreso de Filadelfia).

1778.- Decreto de liberalización do comercio con América

1782.- Decretos de creación do Banco de San Carlos e da Rede de Camiños Reais.

1783.- Tratados de París (recoñecemento británico da Independencia dos EUA) e de Versalles (recuperación de Florida e Menorca, non de Xibraltar).José de Gálvez

1787.- Constitución dos EUA. Parlamento de Notables en París. Proxecto deCampomanesOlavides de repoboación de Serra Morena

1788.- Morte de Carlos III

 

Anuncios

DIPITY

diciembre 2, 2010

http://www.dipity.com/kevinajax/

GLOSARIO DE Hª: AR. Y CRISIS

noviembre 18, 2010

1/2.- AMORTIZACIÓN DAS TIERRAS.- Vinculación da propiedade das terras no Antigo Réxime a unha institución (morgado, iglesia, concello o el propio estado). Dita vinculación impedía que as terras se venderan, se segregaran o alugaran. No século XIX, coa desamortización, a propiedade institucional nacionalizase como paso previo a súa transformación en propiedade privada.

2/3.- ANTIGO RÉXIME.- Sistema político, económico e social que se da nos ss.  XVI, XVII e XVIII, caracterizado polo absolutismo monárquico, unha economía pechada e de base agraria e por unha sociedade estamental. Este nome o impuxeron os deputados franceses en 1790 na Asemblea Constituinte, como expresión do réxime que querían eliminar.

3/4.- BENS PROPIOS e BENS COMUNS.- Os bens comúns (bosques, prados, augas, etc) pertencen á comunidade veciñal (concello, parroquia) sendo aproveitados por todos. Os bens de propios son propiedades dos concellos con cuxos beneficios pagabanse os gastos municipais (a policía, o ensino público, o arranxo de camiños, etc.) En 1855 coa desamortización de Madoz requisáronse e se venderon ao mellor postor.

5/7.- CREOULOS.- Descendentes de españois nados nas colonias  que viven nas ciudades, dominan a administración municipal e se dedican ao sector terciario. Van a xogar un papel fundamental na emancipación das colonias americanas.

6/9.- DECRETOS DE NOVA PLANTA.- Conxunto de decretos que promulgou Felipe V para a uniformización (segundo o modelo castelán) de España. Tiveron gran importancia porque impuxeron unha centralización administrativa de influencia francesa. O primeiro decreto é de data de 1707 e abolía os Foros de Valencia e Aragón, en 1715 lle toca o turno a Baleares e en 1716 a Cataluña.

7/11.- DESPOTISMO ILUSTRADO.- E un sistema político basado na monarquía  absoluta e nun ha ideoloxía ilustrada. A frase que mellor define ao despotismo ilustrado é “todo para o pobo, pero sen o pobo”, cuxa autoría asóciase ao rei ilustrado Federico II de Prusia.

8/14.- ILUSTRACIÓN.- Movemento ideolóxico europeo que vai a ser a base das revolucións liberais ou burguesas, ao criticar ás instituciones do Antiguo Régimen. Seus trazos son a importancia que selle outorga á razón, á educación e a ciencia, preconizando a igualdade ante a lei e a libertade. A ilustración española caracterizase polo seu carácter máis moderado e relixioso que a francesa dos Rousseau, Voltaire e Montesquieu. Destacaron os Cabarrús, Feijóo, Olavide e, sobre todo, Jovellanos.

9/15.- INQUISICIÓN.- Tribunal eclesiástico, traído a España polos Reis Católicos que reprimiu a herexía e os demáis delitos contra a fe cristiá, agora como un tribunal estatal de orden público. Debido ao papel da relixión no Antigo Réxime a súa competencia abarcaba tódalas facetas da vida. Foi suprimida en España mediante un decreto das Cortes de Cádiz en 1813 e definitivamente en 1834 coa regencia de María Cristina; sen embargo, o seu patrimonio xa fora desamortizado en 1822.

10/16.- LATIFUNDIO.- Finca de gran extensión de terreo explotada de maneira extensiva cunha abondante man de obra barata (os xornaleiros) e cunha escasa inversión de capital. Os latifundios localizanse ao sur do Tajo/Texo, sobre todo cara o Oeste. O proceso da desamortización concentrou aínda máis as propiedades.

11/19.- MANS MORTAS.- Nome que reciben as propiedades amortizadas do clero por proceder de doazóns testamentarias de particulares. Como parte do terrazgo vinculado institucionalmente, non se podían vender e a súa explotación adouptaba ser extensiva e pouco productiva.

12/20.- MAYORAZGO/MORGADO.- Conxunto de bens territoriais que se apartan da orden normal de sucesión para quedar vinculados normalmente ao fillo maior coa finalidade de non dividir as propiedades da familia. O morgado extendeuse no Antigo Réxime e con él as terras amortizadas. Os morgados como propiedade institucional foron eliminados por decretos das Cortes de Cádiz en favor da súa desamortización.

13/21.- MONARQUÍA.- Etimológicamente, goberno de só un. Ten a súa orixe na Historia antiga cando o xefe do exército, do poder relixioso e dos funcionarios convirteu o seu poder en vitalicio e hereditario. Hai distintas formas de monarquía; a feudal que implica fragmentación do poder, a autoritaria do Renacemento, a absoluta do barroco e a constitucional do Novo Réxime.

14/24.- REGALISMO.- Política dos monarcas ilustrados (en España, os Borbóns) pola que pretendían impoñer o poder real sobre o relixioso. Esta política, polas potenciais consecuencias do seu cuarto voto de obediencia ao Papa, levou á expulsión dos xesuitas (En España, durante el reinado de Carlos III) e finalmente á súa disolución como orde relixiosa.

15/25.- SEÑORÍOS.- Modo hereditario de posesión da tierra e do poder político no Antigo Réxime. Existen dous grandes tipos de señoríos: os xurisdiccionais, de carácter político (o señor administraba xusticia e tiñan o mando civil e militar da comunidade), e os territoriais, de carácter económico (a reserva que se explotaba a través das corveas – traballo gratuito do campesiño- e a tenencia que se repartía entre os campesiños a cambio duns pagos ou censos e das banalidades).

16/26.- SOBERANÍA.- Concepto político que indica o poder dun territorio a ser libre e non sometido a ningún outro. A soberanía pode ser real de carácter divino, compartida e nacional ou popular. Estos tres tipos de soberanía están relacionadas co sufraxio censitario e universal.

17/27.- SOCIEDADE ESTAMENTAL.- Propia dunha economía de base agraria, é aquela que se estructura arredor de grupos sociais de natureza xurídica; é dicir, de estamentos pechados e ríxidos e en definitiva de privilexiados e non privilexiados.. No Antigo Réxime, os tres estamentos eran a nobleza e o clero como privilexiados e o terceiro estado como estamento explotado.

18/28.- SOCIEDADES DE AMIGOS DO PAÍS.- Son unha das institucións máis orixinais e representativas do movemento ilustrado español. Os seus obxetivos eran o fomento da agricultura, da industria, do comercio e das ciencias, así como o impulso da educación, sobre todo profesional. Pertencían a elas, as xentes cultas e de espíritu aberto de cada localidade.


FICHA BIOGRAFICA DE PERXONAXES HISTÓRICOSNOME DO ACTOR.-  José Canalejas
CIRCUNSTANCIAS HISTÓRICAS.-
RESEÑA BIOGRAFICApatino


IDENTIDADE.- Fue un abogado y políticoregeneracionista y liberal progresista español.Fue ministro de Fomento, de Gracia y Justicia, de Hacienda y ministro de Agricultura, Industria, Comercio y Obras Públicas durante la regencia de María Cristina de Habsburgo-Lorena y Presidente del Consejo de Ministros y nuevamente ministro de Fomento y ministro de Gracia y Justicia durante el reinado de Alfonso XIII. Fue elegido Presidente del Congreso de los Diputados de España durante la Legislatura de 19061907.

COORDENADAS VITAIS.- Nació Ferrol, La Coruña, 31 de julio de 1854 y falleció Madrid 12 de noviembre de 1912.
ORIXE FAMILIAR.-Hijo del ingeniero de los ferrocarriles José Canalejas y Casas con María del Amparo Méndez Romero.
ESTUDIOS E FORMACIÓN.- Cursó el bachillerato en Madrid en el Instituto de San Isidro y obtuvo las licenciaturas de Derecho en 1871 y de Filosofía en 1872Universidad Central de Madrid y el grado de doctor1873 era auxiliar de cátedra, pero fracasó en dos oposiciones a cátedra, por lo que abandonó la enseñanza. Ingresó en la compañía de los Ferrocarriles de Madrid a Ciudad Real y a Badajoz, donde alcanzó el cargo de Secretario General y defendió como abogado a la compañía en pleitos con otras empresas ferroviarias españolas. en la en ambas facultades. En
CURRICULUM PROFESIONAL.- Como diputado, fue simpatizante del Partido Demócrata Progresista, de ideas republicanas, cuando se produjo la Restauración borbónica abandonó estas ideas para incorporarse al Partido Liberal de Sagasta, dirigido a la sazón por Cristino Martos y con el que participó en las elecciones de 1881 siendo elegido diputado por Soria. En los sucesivos procesos electorales continuó obteniendo acta de diputado por la citada circunscripción de Soria (1884), y por las de Cádiz (1886) y Alicante (1891 – 1907), renunciando en alguna ocasión a otros escaños conseguidos por Madrid y Ciudad Real y llegando a presidir la propia Cámara entre 1906 y 1907).Como mjinstro, durante la Regencia, siempre en gobiernos presididos por Sagasta, fue ministro de Fomento entre el 14 de junio y el 11 de diciembre de 1888, ministro de Gracia y Justicia entre el 11 de diciembre de 1888 y el 21 de enero de 1890, ministro de Hacienda entre el 17 de diciembre de 1894 y el 23 de marzo de 1895 y, ministro de Agricultura, Industria, Comercio y Obras Públicas entre el 19 de marzo y el 17 de mayo de 1902, departamento desde el que impulsaría la creación del Instituto del Trabajo. Posteriormente, durante el reinado de Alfonso XIII, sería nuevamente ministro de Agricultura, Industria, Comercio y Obras Públicas entre el 17 y el 31 de mayo1902 también con Sagasta y ministro de Gracia y Justicia entre el 29 de junio de 1911 y el 12 de marzo de 1912 en un gabinete que él mismo presidió. de

Colaborador de La Democracia, fundó en 1890 el influyente diario Heraldo de Madrid.

En 1897, preocupado por la situación en la Cuba, viajó a la isla para tener información de primera mano del problema. Interesado en el conflicto, se alistó como un voluntario más a las listas del ejército y vistió el traje de rayadillo de la época. A sus 43 años, y después de haber sido ministro, luchó como un soldado más y obtuvo la Cruz del Mérito Militar con distintivo rojo.

Una vez conocida la dramática situación de la Provincia de Cuba, volvió a España y presentó sus impresiones a Sagasta, el cual hizo caso omiso a sus recomendaciones. Un año después (1898) la provincia de Cuba fue invadida por los EE. UU. junto a las Islas Filipinas y Puerto Rico (que dependía administrativamente de Cuba en ese momento), en respuesta a la explosión del buque norteamericano Maine que se encontraba de “reconocimiento en la bahía de Cuba” (explosión de la cual se culpó a España, sin que nunca se probara su autoría).

Una vez terminada y perdida la guerra, en 1902 fundó su propio partido, el Liberal-Demócrata, destacándose como cabeza de una corriente izquierdista que defendía ideas democráticas y de separación de la Iglesia y el Estado.

Como presidente del gobierno, tras unificar transitoriamente las diversas corrientes que pugnaban en el interior del liberalismo, fue Presidente del Consejo de Ministros entre el 9 de febrero de 1910 y el 12 de noviembre de 1912, periodo en el que habría de presidir hasta tres gobiernos desde los que impulsó un programa de reformas: abolió la Contribución de Consumos, estableció el servicio militar obligatorio y limitó la instalación de órdenes religiosas (Ley del candado). Visitó Marruecos con el rey Alfonso XIII en 1911 y ordenó la ocupación de Larache, Arcila y Alcazarquivirfrancesa de Fez. Las negociaciones que inició con los franceses conducirían, poco después de su muerte, al establecimiento de un protectorado conjunto en Marruecos. en respuesta a la ocupación

Suprimió el impuesto de consumos, mejoró la legislación social e intentó resolver la cuestión catalana con un proyecto de Mancomunidad preparado con la colaboración de Enric Prat de la Riba. En materia de orden público, hubo de emplear la fuerza para reprimir el intento de sublevación republicana de 1911 (motín en la fragata Numancia y sucesos de Cullera) y la huelga ferroviaria de 1912.

IDEOLOXÍA.- Su paso por la política vino acompañado también por una dilatada vida intelectual. Ya con diez años tradujo del francés la novela Luis, el joven emigradoLiteratura. En 1875 publicó en dos tomos Apuntes para un curso de literatura latina. Tres años más tarde publicó el libro Derecho parlamentario comparado. En 1910 publicó el libro Estudios sobre las Regalías de la Corona de España. Además colaboró en prensa y dio muchas conferencias.Gran orador, presidió también la Real Academia de Jurisprudencia y Legislación.  trabajando también como profesor deJosé Canalejas recibió numerosas condecoraciones como las grandes cruces al Mérito Naval, Mérito Militar, Beneficencia y Carlos III; las medallas de la coronación del Rey, de Cuba, de Alburquerque y Villaviciosa; el Collar de la Torre y la Espada de Portugal; la Cruz de San Mauricio de Italia, la del León de Bélgica, la de San Carlos de Mónaco y la Nacional de Bolivia.

 

 

1.- Os cambios tecnolóxicos, caracterizados pola diversificación de sectores industriais e a aparición de novos materiais son coñecidos historiográfica-mente como II Revolución Industrial, situámolos entre:1)1870-1890; 2) 1860-1914; 3) 1860-1945.   

2.- Paralelamente ó desenvolvemento tecnolóxico constátanse cambios cualitativos no modo de producción que definen unha fase monopolista do capitalismo, caracterizada: 1) pola concentración empresarial; 2) pola concentración técnica e financieira; 3) as dúas alternativas refiren ó mesmo fenómeno.   

3.- O motor do capitalismo é o beneficio empresarial. A súa obtención pasa non só polo aumento dunha productividade de tipo técnico, senón tamén por unha intensificación racional ou científica do traballo, que coñecida como “taylorismo ten unha manifestación concreta:1) na cadea de montaxe; 2) no traballo a tempo parcial; 3) na deshumanización ou mecanización do traballo.   

4.- Igualmente, corresponde ó marco histórico da II R.I. a extensión xeográfica do capitalismo co desenvolvemento dunha fase imperialista, caracterizada pola búsqueda de nuevos espacios e mercados protexidos, e a aparición de novas potencias industriais. Entre éstas:1) Alemaña e Xapón; 2) Gran Bretaña e EEUU); 3) Francia e Rusia.   

5.- Se a Historia dos EEUU no oitocentos é a conquista do Far West e consecuentemente do tren, a Revolución Meiji é o arranque da historia contemporánea de:1) México; 2) Xapón; 3) Exipto.   

6.- A mentalidade do home no 3 1/3 do s.XIX céntrase na capacidade de transformación do mundo a través do progreso científico, o que se reflicte en correntes de pensamento: 1) materialistas e positivistas; 2) idealistas e evolucionistas; 3) progresistas e conservacionistas.   

7.- A existencia humana cambiou radicalmente facéndose materialmente máis fácil como resultado dunhas innovacións técnicas que afectaron a tódolos aspectos da civilización (vida cotiá, comunicación e transporte ou saúde). Cál destas secuencias te parece máis acertada:1) coca-cola, cine e aspirina; 2) lampada eléctrica, teléfono e raios X; 3) máquina de coser, radio e xiringa hipodérmica.   

8.- Thomas A. Edison, membro dunha familia de emigrantes é a personalidade autodidacta que mellor encarna ó innovador técnico deste periodo, por mor da fama que lle reportou a invención:1) do cine e do fonógrafo; 2) da lámpada eléctrica incandescente e do paraios; 3) as dúas son respostas válidas.   

9.- Para amosaren ó mundo as marabillas creadas pola técnica e co obxetivo de intercambiar ideas xorden as exposicións universais. Entre éstas salienta a celebrada en París no ano:1) 1879; 2) 1889; 3) 1899.   

10.- As inovacións técnicas e científicas están asociadas a unha potenciación das universidades, do mesmo xeito que a difusión da prensa nos sectores populares o está coa: 1) aparición da máquina de escribir; 2) da rotativa para imprimir; 3) xeneralización do ensino primario.   

11.- Os rañaceos como novo tipo de edificación que mudará o aspecto das cidades é unha consecuencia por unha parte da intensificación do éxodo rural e incluso da emigración trasatlántica e por outra das novas innovacións técnicas. Entre éstas últimas está: 1) o ascensor e o pararaios; 2) o ferro e o cemento; 3)nengunha das alternativas é correcta.   

12.- A revolución nas artes visuais chámase impresionismo. Caracterízase pola representacións de esceas da vida cotiá con especial atención pola captación de atmósferas e luces, xunto ó recurso a unha técnica: 1) abocetada e de cores primarios; 2) de contornos precisos e pinceladas soltas; 3) de dintornos e cores cálidos.   

13.- Camille Claudel e Auguste Rodin puxeron en boa medida as bases da escultura contemporánea. O seu estilo ben determinado:1)por unha temática de pasión amorosa e erotismo; 2) por un carácter de obra sen rematar ou “non finito”; 3)As dúa son correctas.   

14.- Na cativa participación española á ciencia e á técnica finisecular do s.XIX, denunciada por contemporáneos como Marcelino Menéndez Pelayo, cabe salientar a figura de Santiago Ramón y Cajal, premio Nobel en 1906 pola súa contribución á Mediciña e á: 1) Neumoloxía; 2) Fisioloxía; 3) Hematoloxía.   

15.- O estilo arquitectónico máis orixinal do final do s.XIX foi o Modernismo. En España, este movemento estético que tivo especial predicamento na burguesía catalana, está encabezado por Antonio Gaudí. Entre os seus trazos destaca pola: 1) sobriedade decorativa; 2) renovación das ordes clásica; 3) dinamismo das formas.   

16.- Na pintura española de fin de século XIX, a ruptura coa pintura tradicional academicista esta representada polos “impresionistas” Darío Regoyos e Xoaquín Sorolla. Na Barcelona bohemia, habituais de “Quatre Gats” son: 1) Casas e Rusiñol; 2) Nonell e Hugué; 3) Miró e Dalí.   

17.- Na plástica galega, o esforzo de adaptación á estética dos novos tempos de preocupación pola luz e interese polo paisaxe, está exemplificado por un grupo de pintores que desaparecidos tempranamente son coñecidos como a “xeneración dorida” e da que forma parte:1) Ovidio Murguía; 2) Xenaro Péz Villaamil; 3) Suso Vaamonde.   

18.- O desenvolvemento urbano asociado á revolución industrial modificará a morfoloxía das antigas cidades precapitalistas con proxectos de ampliación que teñen como manifestación moi expresiva a construcción de “bulevares”, é dicir:1) ensanches radiais; 2) avenidas con paseo central arbolado; 3) multiusos con cafetería.   

19.- Outros proxectos urbanísticos afectaron máis á estructura da zonificación das funcións residenciais, administrativa e industriais. Os ensanches co seu característico trazado en cuadrícula reflicte o pragmatismo racionalista da burguesía. En España o de Barcelona é un prototipo do que é autor: 1) Antonio Palacios; 2) Arturo Soria; 3) Ildefonso Cerdá.   

20.- A transformación das cidades no s.XIX implicou xunto ás reformas da trama urbana a construcción de novos tipos arquitectónicos como teatros, estacións, bibliotecas ou centro de ensino. En Galicia un nome propio é: 1) Faustino Domínguez Coumes-Gay; 2) Faustino Santalices; 3) Avelino Abilleira.   

marzo 8, 2010

EUROPA NA 2ª METADE DO XIX: O IMPERIALISMO

1.- O colonialismo moderno dos ss.XVI-XVIII tiña unha vocación mercantilista, dirixida á procura de productos tropicais (alimentación e textil) e de metais preciosos, como manifestacións dunhas sociedades cada vez máis desenvolvidas e abertas. O término metrópole, sinónimo de centro de poder, reflicte relacións respecto das colonias: 1) de xerarquía e asimétricas; 2) de afinidade cultural; 3) de proximidade xeográfica.

2.- A finais do s. XIX os países industrializados lanzáronse a unha expansión económica, que se concretou nunha expansión territorial, que deu lugar a unha auténtica carreira colonial. Este imperialismo foi resultado, a parte dos económicos, dunha conxugación de factores: 1) políticos e técnicos; 2) políticos e ideológicos; 3) todas e simultáneamente.

3.- En efecto, o colonialismo contemporáneo, independentemente da súa continuidade co imperialismo mercantilista, ven determinado pola conxunción de factores económicos (programas de inversión en infraestructuras e de exportación dos excedentes de capital) e de factores políticos como: 1) políticas comerciais de ampliación dos mercados protexidos; 2) políticas de prestixio propios dunha potencia; 3) as dúas son válidas.

4.- Nas motivacións imperialistas tamén xogaron o seu papel os factores demográficos, máis ou menos vinculados ás inestabilidades politico-sociais internas dos países europeos. Isto explica a temprana conquista francesa de Alxeria: 1) a finais do s.XVIII; 2) no 1º tercio do s.XIX; 3) no 2º tercio do mesmo século XIX.

5.- A teoría seudocientífica da época reforzou a percepción de que os europeos eran non só materialmente superiores. Estas opinións conduciron a división da humanidade en razas atrasadas e desenvolvidas; é dicir, a xustificar ao imperialismo en motivacións: 1) de autosuperación das limitacións individuais; 2) da validez universal da civilización occidental; 3) as dous non son contradictorias.

6.- A finais do s.XIX a idea común dos dirixentes políticos europeos de que o status de potencia estaba condicionada pola extensión do seu imperio viña asociada a crencia : 1) nunha predestinación dos brancos como raza superior (racismo); 2) nunha misión histórica civilizadora (eurocentrismo); 3) as dous son válidas.

7.- Nas colonias buscábanse materias primas para a industria, alimentos para a crecente poboación europea e novos mercados para os productos excedentes das metrópolis ou para exportar capitais na procura de altos beneficios que financiarán: 1) as infraestructuras; 2) as actividades da poboación nativa; 3) ao propio exército colonial.

8.- Na expansión colonialista europea o protagonismo dos actores metropolitanos quedou en moitos casos delegado en actores periféricos, que pola súa actuación in situ amosaron unha agresiva especulación imperialista. Un exemplo representativo é o da British South África de Cecil Rhodes quen estableceu as fronteiras de: 1) Zambia e Zimbabue; 2) Rhodesia do norte e do sur; 3) as dous son válidas.

9.- Aparte das grandes sociedades de comercio colonial, os imperios servíronse dos seus oficiais colonialistas, conquistadores e governadores (C.Rhodes, governador de O Cabo) e éstes dos propios indíxenas como tropas auxiliares e dos caciques locais como eficaces colaboradores administrativos. O exemplo proposto polo Manual: 1) Stanley en nome da AIA; 2) Livingstone e o Comité da África francesa; 3) Sherpa Pinto e o Mapa Cor de Rosa.

10.- Empresarios, administradores e enxeñeiros europeos trasladáronse a tódolos recunchos del planeta formando unha minoría dominadora que utilizaron ás elites locais como colaboradores, previa adopción da educación occidental. Co tempo, asimilando as ideas da política europea reclamaron: 1) a súa participación política na metrópole; 2) a independencia política das colonias; 3) a igualdade xurídico-política universal.

11.- O dominio económico asegurábase mediante o control político. Algunhas áreas convertéronse en colonias, territorios gobernados directamente por funcionarios e soldados metropolitanos; outros eran protectorados nos que se mantiña un goberno local manexado pola potencia imperialista. Noutros casos, as potencias repartíronse territorios que teóricamente seguían independentes, dos que arrancaban privilegios comerciais e impoñían a extraterritorialidade xurídica. Segundo o Manual de texto, son as denominadas: 1) esferas de influencia; 2) áreas de influencia; 3) ámbitos de influencia.

12.- Entre as potencias europeas a principios do s.XX, a máis poderosa era o Imperio británico. A súa mariña, a maior do mundo, controlaba os mares e Londres era o primeiro centro financieiro e comercial. Entre as numerosas colonias, algunhas poboadas por inmigrantes europeos autogobernábanse baixo a tutela diplomática e de seguridade da Gran Bretaña: Son: 1) os enclaves; 2) os dominios; 3) os fideicomisos.

13.- Como a expansión cara o W. quedara interrompida pola independencia do continente americano o imperialismo europeo representado fundamentalmente por Inglaterra e Francia centrouse en África onde estableceron dous liñas de colonización moi definidas: 1) de A a B e de C a D; 2) de Exipto a O Cabo e de Senegal a Somalia; 3) de Súez a O Cabo e de Arxel a Dakar.

14.- A ampliación, con Bélxica, Alemaña e Italia, do número de actores imperialistas en África plantexa as primeiras tensións diplomáticas entre as potencias europeas, resoltas coa convocatoria:1) do Congreso de Berlín (1878); 2) da Conferencia de Berlín (1884-85); 3) dos Tratados de Versalles (1870 e 1919).

15.- En efecto, para evitar conflictos entre as potencias celebrouse en 1885 a Conferencia de Berlín no que se pactaron as regras do xogo. Entre éstas: 1) preferencia para a ocupación do interior pola potencia que dominara a liña de litoral; 2) dominación do territorio real e non teórica, é decir, con administradores e soldados sobre o terreo; 3) as dous son válidas se se comunican os avances ao resto das potencias.

16.- En quince anos trala Conferencia de Berlín, África consumou a súa parcelación. Mentras Gran Bretaña uni-lo sur e o norte do continente (O Cabo- O Cairo), outras potencias intentaron crear cintos de leste a oeste que unisen as súas colonias da costa atlántica e índica. Referímonos a: 1) Francia e Portugal; 2) Alemaña e España; 3) Bélxica e Italia.

17.- O poder colonial de Gran Bretaña manifestouse con toda a representatividade política do evento coa coroación en 1876 da raiña Victoria como Emperatriz da India. O marco cronolóxico deste deste fenómeno histórico do imperialismo o sitúa o Manual entre:1) 1875 e 1895; 2 )1850-1914; 3) 1873 e 1898.

18.- A apertura da Canle de Súez (Lessepps, 1869), ao acelerar a expansión colonialista cara ó continente asiático, convertirá ao mercado chinés nun novo escenario da competencia colonial e paralelo ao fenómeno migratorio trasatlántico reforza por 1ª vez na Historia a idea de globalización respecto :1) dun mercado único mundial; 2) dun pensamento único; 3) duns dereitos humanos.

19.- O imperialismo, incluso nas súas manifestacións menos violentas como a penetración comercial, desencadeou como non podía ser doutro xeito as resistencias dos pobos sometidos. Máis que de conciencia nacional habería que falar de afirmación das propias idiosincrasias. Un exemplo paradigmático o foron: 1) as guerras do opio e dos boxers; 2) o Gran Motín Cipaio e o Madhismo; 2) as dous son correctas.

20.- Á larga, as resistencias iniciais dos pobos sometidos evolucionarán en esforzos de modernización das súas estructuras políticas e económicas nun sentido occidental como medio de zafarse da propia prepotencia europea. O caso da revolución xaponesa Meiji é prototípico. Con menos éxito tamén foi a opción de:1) Marrocos; 2) Etiopía; 3) Turkía.

21.- O proceso de dominación do mundo á custa dos intereses dos pobos colonizados estivo permanentemente acompañada de tensións e de estratexias de riscos calculados entre as potencias imperialistas, tanto máis graves canto os territorios susceptibles de colonialismo se ían reducindo. Un exemplo, foi a crise de Fashoda entre:1) Francia e Alemaña; 2)Francia e Inglaterra; 3) Inglaterra e Alemaña.

22.- Fronte ós programas imperialistas de Francia e Inglaterra que buscaban a continuidade territorial das súas posesións coloniais, Alemaña, que chegara tarde ós repartos do continente africano, só puido aspirar a ocupar valeiros. As máis importantes colonias alemanas foron: 1) Camerún e Tanganika; 2) Togo e Madagascar; 3) Namibia e Liberia.

23.- O imperio colonial portugués estivo sempre ameazado polas pretensións inglesas e alemanas. O “mapa cor rosa” de Sherpa Pinto tampouco chegou a ser unha realidade, sen embargo e malia a percepción popular portuguesa, o imperio luso conservaría: 1) Guinea-Bissau e as Illas de Cabo Verde; 2) Angola e Mozambique; 3) as dous son correctas.

24.- A mediados do s.XIX España iniciou unha política de expansión por razóns de prestixio animada por Francia. Sen estratexias definidas poden cualificarse de simples aventuras. Os destiños destas iniciativas imperialistas foron: 1) México e Illas do Pacífico; 2) Marrocos e Cochinchina; 3) Marrocos e Guinea.

25.- A intervención española sen aparentes motivacións económicas no Sultanato de Marrocos, culminou na Batalla de Tetuán (1860), moi custosa en perdas humanas e moi limitada en beneficios territoriais. Aparte da cidade de Tetuán, significou a incorporación de: 1) Sahara; 2) Ifni; 3) Larache.

26.- A febre colonial europea contaxiouse a España na primeira década do s.XX. Ós intereses estratéxicos polo control do Estreito de Xibraltar, engadíronse ós económicos (explotacións mineiras). Dacordo con Francia a zona que correspondeu ós españois era unha rexión montañosa e descoñecida: 1) O Rif; 2) Ketama; 3) As Kábilas.

27.- A consolidación do Protectorado español en Marrocos, creado en 1912, non foi nada fácil. As resistencias lideradas por Abd.el-Krim culminaron na derrota de Annual (1920). Houbo que esperar para “pacificar” o territorio: 1) á conquista de Tánxer; 2) ó Desembarco de Alhucemas; 3) á caída da Dictadura de Primo de Rivera.

28.- Malia a presencia española na illa de Fernando Póo dende o s.XVIII, ésta non tivo repercusión no continente ata principios do s.XX (enclave de Guinea Ecuatorial –Río Muni, 1904). A ocupación tivo lugar: 1) por compra ós xefes locais; 2) por expedición militar con aliados; 3) por cesión internacional.

guerra de independencia, mapa conceptual

Febreiro 22, 2010

Hello world!

enero 29, 2010

Welcome to WordPress.com. This is your first post. Edit or delete it and start blogging!